Çocukluk Otizmi

Seray Sayar Levent

seray.levent@gmail.com

Son yıllarda özellikle ebeveynlerin sıkça duyduğu bir ifade var: “çocukluk otizmi” ya da daha doğru adıyla erken çocukluk döneminde ortaya çıkan otizm belirtileri. Aslında bu yeni bir kavram değil; ancak farkındalığın artmasıyla birlikte 2–3 yaş gibi çok erken dönemlerde belirtilerin daha net tanınması mümkün hale geldi.Peki, bu yaşlarda otizm nasıl anlaşılır?2–3 yaş dönemi, çocuğun sosyal, dil ve iletişim becerilerinin hızla geliştiği bir dönemdir. Bu nedenle bazı farklılıklar daha belirgin hale gelir. Dikkat edilmesi gereken başlıca işaretler şunlardır:İsmi söylendiğinde tepki vermemekGöz teması kurmaktan kaçınmakİşaret etme, gösterme, paylaşma gibi sosyal davranışların az olmasıKonuşmanın gecikmesi ya da hiç başlamamasıSürekli aynı hareketleri tekrar etme (el çırpma, sallanma gibi)Oyuncaklarla amacına uygun değil, farklı şekillerde oynamaRutin değişikliklerine aşırı tepki vermeYaşıtlarıyla iletişim kurmak istememeHer çocukta bu belirtilerin hepsi görülmeyebilir. Ama birkaçının bir arada olması durumunda “bekleyelim geçer” demek yerine değerlendirme yapılması çok önemlidir.En kritik nokta: Erken fark etmekBu yaş grubunda en büyük hata, “erkek çocuk geç konuşur”, “zamanla açılır” gibi düşüncelerle süreci ertelemektir. Oysa erken müdahale, otizmde en güçlü avantajdır. 2–3 yaşta başlanan destek, çocuğun gelişiminde ciddi fark yaratabilir.Peki, çözüm ne?Öncelikle şunu net söylemek gerekir: Otizm “geçen” bir durum değil, yönetilen ve destekle gelişen bir süreçtir. Doğru yaklaşımla çocuklar önemli ilerlemeler kaydedebilir.Yapılması gerekenler:Bir çocuk psikiyatrisi veya gelişim uzmanına başvurmakGelişim değerlendirmesi yaptırmakGerekirse özel eğitim programına başlamakEvde ebeveynin bilinçli şekilde sürece katılmasıÖzellikle oyun temelli eğitimler, dil ve iletişim becerilerini geliştirmede çok etkilidir. Ailenin sabırlı, tutarlı ve destekleyici olması ise sürecin en önemli parçasıdır.  Ailelere önemli bir hatırlatmaÖzellikle 0-3 yaş arasında ekrana maruz bırakılan çocuklar ki bunun süresi hiç önemli değil temelde otistik belirtiler varsa bunu tetikler. Çocuğun ev ortamında çok fazla yalnız kalması ve gereken uyaranlar verilmemesi otizmin ortaya çıkmasının en öneli nedenlerinden biridir.Her çocuk kendi hızında ilerler. Ama bazı çocuklar biraz daha farklı bir yoldan gider. O yolu anlamak, kabul etmek ve yanında yürümek ise bizim sorumluluğumuzdur.Erken fark edilen her farklılık, aslında bir avantaja dönüşebilir. Yeter ki görmezden gelmeyelim.En önemlisi de doğru kaynaklardan çocuk gelişimi ile ilgili mutlaka bilgi sahibi olmamız gerekir ve herhangi bir uzmana değil çocuk gelişimi ve sağlığı uzmanlarına danışmanız en doğru davranıştır.Her zaman dediğim gibi çocuk büyütmek hiç zor değildir sadece evladınızın gelişimini takip edecek bilgiye, ihtiyaçlarını karşılayabilecek beceriye sahip olun.Şimdilik her zaman olduğu gibi hoşça kalın, akıl ve beden sağlığınızı korumaya çalışın!