Peribacaları Tehlikede mi? Mehmet Tatar’dan Kapadokya İçin Acil Önlem Çağrısı

Kapadokya’da Çökme Alarmı! Jeoloji Mühendislerinden Kritik Uyarı

Göreme’deki Çökme Sonrası Kritik Çağrı: Kapadokya’da Jeolojik Riskler İzlenmeli

Mehmet Tatar’dan Kapadokya Uyarısı: Turizm Uğruna İnsan Hayatı Tehlikeye Atılmamalı

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, Kapadokya’da yaşanan peribacası çökmesinin ardından önemli uyarılarda bulundu. Jeolojik mirasın korunması ve can güvenliğinin sağlanması için bilimsel araştırma, düzenli risk takibi ve etkin kamusal denetim çağrısı yapan Tatar, Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmasını istedi.

Kapadokya’da Peribacası Çökmesi Endişe Yarattı

Kapadokya’da 29 Ekim tarihinde Nevşehir Göreme Açık Hava Müzesi girişine yakın bir noktada meydana gelen peribacası çökmesi, bölgedeki jeolojik riskleri yeniden gündeme taşıdı.

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, olayın ardından yaptığı açıklamada, yaşanan çökme nedeniyle hayatını kaybedenlerin yakınlarına başsağlığı, yaralananlara ise acil şifalar diledi.

Olayın, Kapadokya’nın hassas jeolojik yapısının korunması ile bölge halkının, çalışanların ve turistlerin can güvenliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirten Tatar, bölgede gerçekleştirilen planlama, yapılaşma ve turizm faaliyetlerinin jeolojik ve jeoteknik koşullar dikkate alınarak yürütülmesi gerektiğini vurguladı.

Kontrolsüz Turizm Faaliyetleri Kaya Yapısını Etkiliyor

Kapadokya’nın doğal yapısının yoğun insan faaliyetleri nedeniyle baskı altında kaldığına dikkat çeken Dr. Mehmet Tatar, kontrolsüz yapılaşma, turizm tesisleri için gerçekleştirilen kazılar, trafik ve altyapı çalışmalarının jeolojik oluşumlar üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini ifade etti.

Özellikle kaya oyma oteller ve diğer turizm tesislerinde yapılan müdahalelerin ortak kaya kütlesinin dengesini etkileyebileceğini belirten Tatar, şu risklere dikkat çekti:

Kaya içindeki boşlukların genişletilmesi ve yeni kazılar yapılması,

Taşıyıcı kaya bölümlerinin inceltilmesi,

Yapılara ilave yükler bindirilmesi,

Kazı ve yapılaşmalardan kaynaklanan titreşimler,

Kaya kütlelerinde su sızıntılarının oluşturduğu etkiler.

Dr. Mehmet Tatar, birbirine yakın kaya oyma mekânlarda gerçekleştirilen müdahalelerin yalnızca tek bir işletmeyi değil, ortak kaya kütlesinin bütününü etkileyebileceğini belirterek çalışmaların bilimsel ve teknik denetim altında yürütülmesi gerektiğini kaydetti.

Çökme Nedeni Bilimsel Olarak Araştırılmalı

Yaşanan peribacası çökmesinin oluş mekanizmasının ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiğini belirten Tatar, incelemelerde yalnızca doğal süreçlerin değil, çevredeki kazıların, yapılaşmaların, kullanım değişikliklerinin ve geçmişte gerçekleştirilen müdahalelerin de değerlendirilmesini istedi.

Doğal süreçlerin varlığının tehlikelerin belirlenmesi ve can kayıplarını önleyecek tedbirlerin alınması sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını vurgulayan Dr. Mehmet Tatar, risklerin önceden tespit edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Kapadokya İçin Bütüncül Jeopark Yönetimi Önerisi

Kapadokya’nın jeolojik ve kültürel mirasının korunması, can güvenliğinin sağlanması ve turizm faaliyetlerinin sürdürülebilir biçimde yürütülmesi için bölgenin bütüncül bir jeopark yaklaşımıyla yönetilmesi gerektiğini belirten Mehmet Tatar, bilimsel araştırma, eğitim ve yerel katılımı esas alan bir model önerdi.

Tatar, jeolojik oluşumların yanı sıra bu oluşumları meydana getiren doğal süreçlerin de korunması gerektiğine dikkat çekerek turizm gelirlerini artırma hedefinin jeolojik mirasın tahrip edilmesine ve insan yaşamının tehlikeye atılmasına gerekçe olamayacağını söyledi.

Jeolojik Riskler İçin Beş Maddelik Önlem Çağrısı

TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası, Kapadokya’daki jeolojik mirasın ve insan yaşamının korunması amacıyla ilgili kurumlara yönelik beş temel öneri açıkladı.

1. Ayrıntılı jeolojik ve jeoteknik etütler yapılmalı: Göreme Açık Hava Müzesi başta olmak üzere peribacaları, kaya oteller, kaya oyma yapılar ve ziyaretçi güzergâhları risk düzeylerine göre önceliklendirilerek incelenmeli. Kaya kütlelerinin özellikleri, çatlak sistemleri, boşluk geometrileri, kaya örtüsü kalınlıkları ve suyun etkisi araştırılarak riskli alanlar haritalandırılmalı.

2. Bilimsel raporu olmayan kazılara izin verilmemeli: Güvenliği bilimsel ve teknik raporlarla ortaya konulamayan yeni kazı, oyma ve genişletme çalışmalarına izin verilmemeli.

3. Riskli alanlarda erişim sınırlandırılmalı: Tehlikeli olduğu belirlenen bölgelerde kullanım kısıtlamaları, gerekli noktalarda tahliye ve erişimin engellenmesi tedbirleri uygulanmalı. Gezi güzergâhları, seyir ve bekleme alanları bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda düzenlenmeli.

4. Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmalı: Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi oluşturulmalı. Özellikle kaya oyma yapılarda ve ziyaretçi yoğunluğunun yüksek olduğu bölgelerde düzenli inceleme ve ölçümler gerçekleştirilmeli.

5. Jeoloji mühendisleri karar süreçlerinde görev almalı: Koruma, ruhsatlandırma, uygulama ve denetim süreçlerinde yeterli sayıda jeoloji mühendisi istihdam edilmeli. Üniversitelerin ve meslek odalarının bilimsel birikimi karar süreçlerine dahil edilmeli, sorumlu kurumlar arasında etkin koordinasyon sağlanmalı.

“Jeolojik Mirasın Korunması Kamusal Sorumluluktur”

Kapadokya’nın dünyanın önemli jeolojik miras alanlarından biri olduğunu hatırlatan Dr. Mehmet Tatar, bölgedeki peribacalarının yalnızca Türkiye’nin değil, tüm insanlığın ortak mirası olduğunu vurguladı. Tatar, Kapadokya Alan Başkanlığı bünyesinde Jeolojik Risk İzleme Birimi kurulmasının yanı sıra ilgili birimlerde yeterli sayıda jeoloji mühendisi görevlendirilmesini istedi.

Jeoloji mühendisliği hizmetlerinin planlama, koruma, ruhsatlandırma, uygulama ve denetim süreçlerine etkin biçimde entegre edilmesi gerektiğini belirten JMO Adana Şube Başkanı Dr. Mehmet Tatar, açıklamasını ilgili kurumlara bilimsel araştırma, risk azaltma ve etkin denetimi esas alan bütüncül bir yönetim anlayışını hayata geçirme çağrısıyla tamamladı.